Terug naar de thema's

Jonge mantelzorgers

Jonge mantelzorgers: kinderen & jongeren die zorgen voor een ziek, verslaafd of gehandicapt familielid thuis. Dit kan een ouder, broer of zus zijn, maar ook een ander familielid, zoals opa of oma. Er zijn meer jonge mantelzorgers dan je denkt. Om hoeveel kinderen en jongeren gaat het, hoe herken je ze en hoe kun je ze helpen?
foto van Jonge mantelzorgers

20% van de scholieren groeit op met een langdurig zieke naaste en ongeveer 3% verleent intensieve hulp, blijkt uit cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Goed om te weten

Cijfers over jonge mantelzorgers

1 op de 5 kinderen groeit op met een zorgsituatie binnen een gezin. 20% van de scholieren groeit op met een langdurig zieke naaste en ongeveer 3% verleent intensieve hulp. Dat blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Ze scoren minder goed op levenstevredenheid, ervaren gezondheid, psychosomatische klachten en schooldruk.

In Rotterdam liggen de cijfers iets boven het landelijk gemiddelde. Uit de Rotterdamse Staat van de Jeugd blijkt dat 11% van de 0 t/m 11 jarigen een psychische ziekte van ouders meemaakt.

Gevolgen van zorgtaken thuis

Voor kinderen en jongeren betekent de zorg voor een ziek gezinslid vaak een zware belasting en een grote verantwoordelijkheid. Daardoor komen ze onvoldoende toe aan zichzelf en hun eigen ontwikkeling. Dat kan leiden tot cognitieve en sociaal emotionele problemen als een leerachterstand, eenzaamheid, boosheid of opstandigheid.

Jonge mantelzorgers hebben een minder hoog studietempo en halen lagere cijfers. Ze overwegen vaker met hun opleiding te stoppen dan leeftijdsgenoten die geen mantelzorg verlenen. Het helpt als onderwijsinstellingen meer begrip tonen voor de situatie en zich flexibeler opstellen, zeggen jonge mantelzorgers. Jong volwassenen maken ook andere studiekeuzes in verband met de mantelzorg. Ze kiezen bijvoorbeeld niet voor een opleiding in een andere stad.

Signalen waaraan je jonge mantelzorgers herkent

  • lichamelijke en emotionele klachten zoals stress, zorgen, vermoeidheid, onbegrip, angst en depressieklachten
  • verslechterde schoolprestaties
  • motivatie- en concentratieproblemen
  • weinig tijd voor schoolwerk
  • studievertraging
  • minder tijd voor vrienden/vriendinnen, sport, school/studie en hobby’s
  • missen emotionele steun
  • te veel verantwoordelijkheid thuis
  • te weinig aandacht en ruimte voor eigen problemen
  • ontbreken van openheid.

Wat kun je doen?

Jonge mantelzorgers geven aan dat zij behoefte hebben (gehad) om gezien te worden. Daardoor voelen zij zich minder eenzaam. Daardoor kunnen zij de zorgen die zij hebben delen. Dat lucht op en geeft soms nieuwe inzichten en oplossingen. Beroepskrachten in het onderwijs kunnen daarbij een belangrijke rol spelen. Zij zijn vaak de eerste ogen en oren die opmerken dat er ‘iets aan de hand is’. Daarom zijn ze heel erg belangrijk voor het signaleren, herkennen en helpen van jonge mantelzorgers! Er zijn ook diverse cursussen voor kinderen, jongeren en professionals die ondersteuning bieden.

Foto van Ilse Coenen

Ilse Coenen

Pedagoog
Foto van Bernadette Pires

Bernadette Pires

Pedagoog en vervangend teamleider
Foto van Nadia Anemaat

Nadia Anemaat

Pedagoog en teamleider Jeugd
Foto van Els Dekker

Els Dekker

Pedagoog en contactpersoon jongeren
Foto van Daniëlle Verroen

Daniëlle Verroen

Jongerenpsycholoog │orthopedagoog